• 5.02.2021 00:00
  • (3138)

 Sevgili Okurlar

   Bu yazımızda hükümet sistemleri, devlet şekilleri ve anayasa kavramına değinmek istiyorum.

   Günümüzdeki hükümet sistemlerine baktığımızda karşımıza çıkacak olan üç bilindik model vardır. Başkanlık, yarı başkanlık ve parlamenter sistemler.

   Her bir sistemin kendi içinde dinamikleri ve emniyet sibopları vardır. Başkanlık sistemine baktığımızda yasama ve yürütme erklerinin birbirine müdahale edemediğini, aynı kişinin hem yasamada hem yürütmede görev alamadığını görürüz. Yarı başkanlık ve parlamenter sistemlerin arasındaki en önemli farklardan biri cumhurbaşkanının seçim şeklidir. Diğeri de cumhurbaşkanının yetkileridir . Yarı başkanlıkta cumhurbaşkanını halk seçer, yetkileri geniştir. Parlamenter sistemlerde ise cumhurbaşkanını meclis seçer, yetkileri semboliktir.

   Şimdi bu sistemlerden devletlere şöyle bir yol alalım; günümüzün demokrasisi ve ekonomisi gelişmiş devletlerine bakalım. Devletin geçmişinde yüzlerce yıllık bir monarşi geleneği varsa o devlet başkanlık sistemini tercih etmiyor. Örneğin Almanya, geçmişinde kocaman bir imparatorluk var. Şimdiki hükümet modeli parlamenter sistem.Rusya bir çarlık rejiminden evrildi ve  yarı başkanlığı tercih etti. Fransa’ ya bakalım yüzlerce yıllık krallıktan ulus devletine dönüşürken yine yarı başkanlık sistemini tercih etti. Ha, ya Amerika diyeceksek eğer, bu devlet kurulurken anayasal düzen içinde kuruldu. Geçmişinde yüzlerce yıl geriye giden bir monarşi yok. Bu nedenle de başkanlık sistemini (her ne kadar kişiler bazında bazen çatırdasa da )gayet güzel yürütüyor. Demem o ki bazı devletlerle bazı hükümet sistemleri örtüşmüyor , o kalıp o bedene uymuyor . İşte bu nedenle sistemler , devletler, anayasalar sorgulanmalı ve o devlete uyacak en doğru elbise bulunmalı.

   Anayasaya gelince; ister çerçeve, ister kazuistik , ister yazılı ister teamüli, ister sert ister yumuşak anayasa yapalım, mantığını hukuk devletine değil de polis devlet anlayışına dayandırırsak, o anayasa sadece değişir, evrilmez. Çünkü her iki devlet modelinde de kanun vardır. Ancak hukuk devletinde kanunlar herkes için, polis devletinde kanunlar yönetilenler içindir.

   Önemli olan sizin kanunları kim için yaptığınızdır.

   Saygılarımla

Seher ULU