• 18.04.2020 00:00
  • (185)

 Köy Enstitülerinin kuruluşundaki temel hedef nedir?

Köyü cumhuriyet modernleşmesinin bir parçası haline getirmektir.
Yani bir inşa faaliyetidir.
Köylü tarafından benimsendiğini söylene bilir mi?
Bu soruya da kesinlikle evet benimsenmiştir diyen pek çıkmaz, birçok mazeretler öne sürülür haklı ya da haksız.
Aslında bu tartışmalarda enstitünün başında köy olmasına rağmen köylünün de pek yeri olmaz köy enstitülerinin kapatılması tartışmalarında.
Tartışılan/hayıflanan mevzu enstitülerin yetiştirdiği öğretmenlerin tekrar yetiştirilemeyecek olması meselesidir.
Çünkü bu öğretmenler Türk modernleşmesinin köylerdeki mimarı daha doğrusu temsilci olmak üzere yetiştirilmişlerdir.
Enstitülerin kapatılması modernleşme için bir cephe kaybı olarak görülmüştür.
Bugün de yapılan bu cephe kaybına bir ağıt ve enstitülerin modernleşmenin sağlam bir numunesine olmasına yapılan bir güzellemedir.
**
80 yıl öncesinde Türkiye nüfusunun %80 ini köylerde yaşıyordu.
Bu oran bugün tam tersinden bile fazladır.
Seksen yıl öncesinde çare olacağını düşünülmüş ya da çare olduğu varsayılan bir projenin ülke nüfus yapısının tamamen tersine dönmüş olmasına rağmen bugün için her şeye deva olacağını söylemek, her şeyden önce sosyoloji bilimini ciddiye almamak olur.
**
Cumhuriyet modernleşmesinin eğitim alanında bir modernleşme projesi daha vardı.
“Çırak okulları.”
Çırak okulları köy enstitüleri ile aynı zamanda kurulmuş olmasına rağmen hiçbir şekilde niçin kapatıldıkları tartışması da yaşanmaz. Çırak okullarının kapatılmaları da aşağı yukarı köy enstitüleri ile aynı zamana gelmiş olmalarına rağmen.
Çırak okulları mezunları belki de modernleşmenin taşıyıcılığını/ savunuculuğunu köy enstitüleri mezunları kadar taşıyamadıkları için hiçbir ilgiye mazhar olamıyor olabilirler mi?
Köy enstitülerinin tersine 70’li yıllarda çırak okullarının tekrar açılması için bir program yürütülür ancak kısa zamanda vazgeçilir.
Kanunların çırak okullarının açıldığı zamanki eğitimi vermesine engel oluyor olması bu okulların ikinci açılışında hiçbir verim alınmamasına sebep olmuştur.
Köy enstitülerinin açılması kanunlar (en azından çocuk hakları) itibarıyla bugün için açılması mümkün olmayan bir kurum olması gerçeği de unutulmamalıdır.
**
Muasır medeniyetlere yetişme hatta geçme Türk modernleşmesin temel amacı değil miydi?
Muasır medeniyetlere yetişebilmek için sanayileşmek dolayısı da şehirleşmek modernleşmenin bir gereği iken köy enstitüleri bu aslında bunu ertelemek için var olmuş gibi de değerlendirilir.
Köylüyü kendi kendine yeterli hale getirerek köyde tutma projesi olarak da değerlendirilmişti kimi siyasetçi ve sosyologlarca.
Modernleşmek ancak köylüyü köyde tutmak biraz ters olgular değil mi?
**
Köy enstitüsü mezunlarının enstitülerin kapatılmasından sonra da köylerde görev yapmaktan çok şehir merkezlerinde görev yapma isteğinin baskın hale geldiği de göz ardı edilen hususlardandır.
**
Bugün için en azından eğitim kalitesi açısından köy enstitüsü kalitesine yaklaşabilecek eğitim kurumları tesis edilememiş olması da köy enstitüleri tartışmalarının her yıl alevlenmesine yol açmaktadır.